Ένα κάταγμα ισχίου μετά τα 70 δεν είναι απλώς ένα σπασμένο οστό. Είναι νοσοκομείο, χειρουργείο, μήνες αποκατάστασης και, για πολλούς ανθρώπους, μόνιμη απώλεια της αυτονομίας τους. Η μέτρηση οστικής πυκνότητας υπάρχει για να προλάβουμε αυτή την αλυσίδα.
Γιατί έχει σημασία
Το οστό ανανεώνεται συνεχώς. Μετά τα 50, και ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση, χάνεται περισσότερο οστό από όσο παράγεται. Η διαδικασία είναι εντελώς ανώδυνη: δεν υπάρχει σύμπτωμα που να σας ειδοποιήσει.
Το αποτέλεσμα φαίνεται μόνο όταν σπάσει κάτι, συνήθως στον καρπό, στους σπονδύλους ή στο ισχίο, συχνά μετά από μια πτώση από το ύψος του σώματος. Και το σημαντικότερο: ένα κάταγμα φέρνει το επόμενο. Όποιος έχει υποστεί κάταγμα χαμηλής βίας μετά τα 50 έχει αυξημένο κίνδυνο για νέο.
Αν έχετε ήδη σπάσει κάποιο οστό από απλή πτώση μετά τα 50, μην το θεωρήσετε ατύχημα. Είναι η πιο ισχυρή ένδειξη για να γίνει έλεγχος οστικής πυκνότητας.
Πότε πρέπει να γίνει
Με βάση την ηλικία
- Γυναίκες από τα 65 και άνδρες από τα 70, ακόμα και χωρίς άλλον παράγοντα κινδύνου.
- Νωρίτερα, όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, συνήθως μετά την εμμηνόπαυση.
Νωρίτερα, αν ισχύει κάποιο από αυτά
- Κάταγμα από μικρής έντασης πτώση μετά τα 50.
- Πρώιμη εμμηνόπαυση, πριν τα 45, ή αφαίρεση ωοθηκών.
- Λήψη κορτιζόνης για διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών.
- Οικογενειακό ιστορικό κατάγματος ισχίου, ιδιαίτερα σε γονέα.
- Χαμηλό σωματικό βάρος, κάπνισμα, αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ.
- Ρευματοειδής αρθρίτιδα και άλλα φλεγμονώδη νοσήματα.
- Παθήσεις ή φάρμακα που επηρεάζουν τα οστά: υπερθυρεοειδισμός, υπερπαραθυρεοειδισμός, δυσαπορρόφηση, χρόνια νεφρική νόσος, ορισμένες αντικαρκινικές αγωγές.
- Απώλεια ύψους ή καμπούριασμα, που μπορεί να σημαίνουν σπονδυλικά κατάγματα που πέρασαν απαρατήρητα.
Πώς γίνεται
Η εξέταση αναφοράς είναι η DEXA. Μετρά συνήθως την οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και το ισχίο, δηλαδή τα σημεία με τη μεγαλύτερη κλινική σημασία.
- Διαρκεί περίπου 10 με 15 λεπτά.
- Είστε ξαπλωμένοι, ντυμένοι, χωρίς ένεση και χωρίς νηστεία.
- Η δόση ακτινοβολίας είναι πολύ χαμηλή, σαφώς μικρότερη από μια συνηθισμένη ακτινογραφία.
- Ενημερώστε μας αν έχετε κάνει πρόσφατα εξέταση με σκιαγραφικό ή αν υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης.
Παράλληλα γίνονται συνήθως και εξετάσεις αίματος: ασβέστιο, φώσφορος, βιταμίνη D, νεφρική λειτουργία, TSH και, όπου χρειάζεται, παραθορμόνη. Σκοπός είναι να αποκλειστούν δευτεροπαθή αίτια, δηλαδή άλλες παθήσεις που αδυνατίζουν τα οστά.
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα
Το αποτέλεσμα δίνεται ως T-score, δηλαδή πόσο διαφέρει η οστική σας πυκνότητα από αυτήν ενός νεαρού υγιούς ενήλικα:
Ο αριθμός όμως δεν κρίνεται μόνος του. Ο γιατρός υπολογίζει τον δεκαετή κίνδυνο κατάγματος με εργαλεία όπως το FRAX, που συνδυάζουν την ηλικία, το ιστορικό καταγμάτων, τη λήψη κορτιζόνης, το κάπνισμα και άλλους παράγοντες. Έτσι, δύο άνθρωποι με το ίδιο T-score μπορεί να χρειάζονται τελείως διαφορετική αντιμετώπιση.
Τι γίνεται μετά
- Φυσιολογικό αποτέλεσμα: επανάληψη σε μερικά χρόνια, ανάλογα με την ηλικία και τους παράγοντες κινδύνου.
- Οστεοπενία: έμφαση στη βιταμίνη D, στο ασβέστιο, στην άσκηση με φορτίο και στην πρόληψη πτώσεων. Φαρμακευτική αγωγή μόνο όταν ο υπολογισμένος κίνδυνος το δικαιολογεί.
- Οστεοπόρωση: εξατομικευμένη θεραπεία, με τακτική επαναξιολόγηση της ανταπόκρισης.
- Επανάληψη της μέτρησης: συνήθως κάθε 2 χρόνια, νωρίτερα σε αγωγή ή σε υψηλό κίνδυνο. Καλό είναι να γίνεται στο ίδιο μηχάνημα, ώστε η σύγκριση να είναι αξιόπιστη.
Σε κάθε περίπτωση, δύο πράγματα βοηθούν πάντα: η άσκηση με φορτίο και ισορροπίας, σχεδιασμένη από φυσίατρο, και η πρόληψη πτώσεων στο σπίτι, με έλεγχο όρασης, υπόδησης, φωτισμού και φαρμάκων που προκαλούν ζάλη.
Ποιος σας αναλαμβάνει
Στο Primedical η περίπτωσή σας αντιμετωπίζεται από το Γηριατρικό και Ρευματολογικό ιατρείο, με εξετάσεις και μέτρηση στον ίδιο χώρο: Κωνσταντίνος Στολάκης · Δήμητρα Βλάσση. Όπου χρειάζεται, συνεργάζονται και άλλες ειδικότητες, στο ίδιο κτήριο.