Η υπερβαρική οξυγονοθεραπεία δίνει στους ιστούς πολύ περισσότερο οξυγόνο από όσο μπορούν να πάρουν με την κανονική αναπνοή. Χρησιμοποιείται διεθνώς εδώ και δεκαετίες σε χρόνια έλκη, λοιμώξεις και βλάβες από ακτινοβολία, ενώ μελετάται σε νευρολογικές και μυοσκελετικές παθήσεις.
Τι είναι η υπερβαρική οξυγονοθεραπεία
Ο ασθενής αναπνέει 100% οξυγόνο μέσα σε έναν ειδικό θάλαμο, όπου η πίεση είναι 2 έως 2,4 φορές μεγαλύτερη από την ατμοσφαιρική. Στην κανονική ατμόσφαιρα αναπνέουμε περίπου 21% οξυγόνο.
Υπό πίεση, το οξυγόνο διαλύεται απευθείας στο πλάσμα του αίματος, όχι μόνο στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Έτσι φτάνει σε ιστούς με κακή αιμάτωση, όπως ένα έλκος σε διαβητικό πόδι ή ένα οστό με οίδημα.
Τι κάνει το επιπλέον οξυγόνο
- Βοηθά στη δημιουργία νέων μικρών αγγείων (νεοαγγειογένεση).
- Ενισχύει τη σύνθεση κολλαγόνου και την επούλωση.
- Μειώνει το οίδημα και τη φλεγμονή.
- Ενισχύει τη δράση των λευκοκυττάρων και ορισμένων αντιβιοτικών απέναντι στις λοιμώξεις.
Πώς γίνεται μια συνεδρία
Πριν την πρώτη συνεδρία ο ιατρός κάνει αρχική αξιολόγηση: ιστορικό, φάρμακα, έλεγχος αυτιών και πνευμόνων. Η ίδια η συνεδρία έχει τέσσερα στάδια:
Κάθεστε άνετα, με ρούχα από βαμβάκι. Κινητά και ηλεκτρονικές συσκευές μένουν έξω.
Διαρκεί λίγα λεπτά. Νιώθετε πίεση στα αυτιά, την οποία εξισορροπείτε καταπίνοντας.
Αναπνέετε οξυγόνο από μάσκα, με μικρά διαλείμματα αέρα. Μπορείτε να χαλαρώσετε, να ακούσετε μουσική ή να κοιμηθείτε.
Σταδιακά, και επιστρέφετε αμέσως στις δραστηριότητές σας. Μπορείτε να οδηγήσετε.
Καθ' όλη τη διάρκεια υπάρχει συνεχής επίβλεψη από εκπαιδευμένο προσωπικό.
Για ποιες παθήσεις
Η Undersea & Hyperbaric Medical Society (UHMS) αναγνωρίζει συγκεκριμένες ενδείξεις με ισχυρή τεκμηρίωση. Οι συχνότερες:
Επιπλέον, η HBOT μελετάται σε οστικό οίδημα και άσηπτη νέκρωση, αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό, σύνδρομο Long COVID και αθλητικές κακώσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν ενθαρρυντικές μελέτες, αλλά η τεκμηρίωση είναι ακόμα υπό εξέλιξη. Ο ιατρός θα σας εξηγήσει τι μπορείτε ρεαλιστικά να περιμένετε.
Η υπερβαρική οξυγονοθεραπεία δεν αντικαθιστά την ιατρική αγωγή σας. Εφαρμόζεται συμπληρωματικά, μετά από ιατρική αξιολόγηση.
Ασφάλεια & αντενδείξεις
Είναι μια ασφαλής θεραπεία όταν γίνεται με ιατρική επίβλεψη. Οι παρενέργειες είναι συνήθως ήπιες και παροδικές:
- Πίεση ή πόνος στα αυτιά, η συχνότερη, προλαμβάνεται με σωστή εξισορρόπηση.
- Παροδική αλλαγή στην όραση, μετά από πολλές συνεδρίες, υποχωρεί συνήθως μέσα σε λίγες εβδομάδες.
- Κόπωση μετά τη συνεδρία.
- Πολύ σπάνια, τοξικότητα οξυγόνου, γι' αυτό τα πρωτόκολλα περιλαμβάνουν διαλείμματα αέρα.
Πότε δεν πρέπει να γίνει ή χρειάζεται προσοχή
- Πνευμοθώρακας που δεν έχει αντιμετωπιστεί (απόλυτη αντένδειξη).
- Ορισμένα φάρμακα, π.χ. κάποιες χημειοθεραπείες.
- Σοβαρή ΧΑΠ, πυρετός ή οξεία λοίμωξη αναπνευστικού.
- Πρόσφατη επέμβαση στα αυτιά, εγκυμοσύνη, σοβαρή κλειστοφοβία.
Όλα αυτά ελέγχονται στην αρχική αξιολόγηση.
Πόσες συνεδρίες χρειάζονται
Ο αριθμός εξαρτάται από την πάθηση. Για χρόνια έλκη συνήθως απαιτούνται 20–40 συνεδρίες, 5 φορές την εβδομάδα. Ορισμένα πρωτόκολλα, όπως το PRIME 60, φτάνουν τις 60 συνεδρίες. Αντίθετα, οξείες καταστάσεις μπορεί να χρειαστούν λίγες μόνο συνεδρίες.
Στο Primedical η θεραπεία μπορεί να συνδυαστεί την ίδια ημέρα με φυσικοθεραπεία ή άλλες θεραπείες, κάτω από την ίδια στέγη.
- Undersea & Hyperbaric Medical Society. Hyperbaric Oxygen Therapy Indications, 14th ed.
- Kranke P. et al. Hyperbaric oxygen therapy for chronic wounds. Cochrane Database Syst Rev 2015.
- Bosco G. et al. J Enzyme Inhib Med Chem 2018, οστεονέκρωση και οστικό οίδημα.
- Efrati S. et al. PLOS ONE 2013, αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό.